Szkoła Podstawowa nr 3 w Milanówku

05-822 Milanówek

ul. Żabie Oczko 1

Tel: (22) 758-34-60

Biologia

Plan wynikowy

Klasa 5

 

Numer i temat lekcji

Wymagania podstawowe

Uczeń:

Wymagania ponadpodstawowe

Uczeń:

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

           

Dział 1. PODSTAWYBIOLOGII. STRUKTURA KOMÓRKI

1. Powitanie biologii

 

  • podaje cechy odróżniające organizmy od materii nieożywionej
  • określa, czym zajmuje się biologia jako nauka oraz jej wybrane działy
  • określa, co to jest komórka, tkanka, narząd i układ narządów z uwzględnieniem przykładów
 

 

  • podaje przykłady zastosowania wiedzy biologicznej w życiu człowieka
  • przedstawia hierarchiczną
  • organizację budowy organizmów roślinnych i zwierzęcych
 

2. Badanie świata organizmów

 

  • przeprowadza obserwację i proste doświadczenie biologiczne zgodnie z instrukcją
  • dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne

 

 

  • wymienia podstawowe etapy planowania doświadczenia
  • określa warunki

przeprowadzania  obserwacji i doświadczeń biologicznych

 

  • formułuje problem badawczy i hipotezę na podstawie przykładowego doświadczenia biologicznego
  • rozróżnia próbę kontrolną i próbę badawczą

 

 

  • planuje prostą obserwację lub doświadczenie biologiczne z uwzględnieniem  procedury badawczej i zasad bezpieczeństwa
  • analizuje wyniki i formułuje wnioski z przeprowadzonej obserwacji lub doświadczenia biologicznego
    • uzasadnia potrzebę przestrzegania procedur badawczych podczas obserwacji i doświadczeń  biologicznych
    • przeprowadza samodzielnie zaplanowane doświadczenie i obserwację

 

3. Budowa mikroskopu. Obserwacje mikroskopowe

  • podaje przykłady obiektów przyrodniczych, które mogą być przedmiotem obserwacji mikroskopowych
  • rozpoznaje  elementy  budowy mikroskopu optycznego
  • prawidłowo posługuje się mikroskopem
  • wymienia we właściwej kolejności etapy prowadzenia obserwacji mikroskopowej
  • oblicza powiększenia obrazu oglądanego obiektu uzyskiwane w  mikroskopie  optycznym

 

  • opisuje przebieg przygotowania preparatu mikroskopowego świeżego

 

  • określa funkcje poszczególnych elementów budowy mikroskopu optycznego
  • dokonuje samodzielnie  obserwacji mikroskopowej w celu określenia cech obrazu obiektu i jego  powiększenia

 

4. Chemiczne podstawy życia

 

  • określa funkcje wody w organizmach i w środowisku przyrodniczym
  • wymienia najważniejsze pierwiastki i grupy związków chemicznych wchodzących w skład organizmów
  • podaje podstawowe funkcje białek, cukrów, tłuszczów i kwasów nukleinowych w organizmach
  •  określa, co to są sole mineralne i jaką pełnią funkcję w organizmach
  • określa znaczenie podstawowych grup związków chemicznych w życiu organizmów
       

5. Budowa komórki zwierzęcej

 

  • określa, co to jest komórka
  • wymienia podstawowe elementy budowy komórki zwierzęcej

 

  • dokonuje obserwacji mikroskopowych  komórek zwierzęcych na preparatach trwałych z zachowaniem zasad mikroskopowania 
  • określa podstawowe funkcje elementów budowy komórki zwierzęcej
    • rozpoznaje podstawowe elementy budowy komórki zwierzęcej (pod mikroskopem, na schemacie, na zdjęciu lub na podstawie opisu)   

 

  • podaje przykłady komórek zwierzęcych budujących organizmy oraz ich funkcje w organizmie
  • porównuje budowę komórek zwierzęcych

 

  •  wykazuje związek budowy komórek zwierzęcych z  ich funkcją w organizmie

 

6.Komórka roślinna i bakteryjna. Porównanie budowy komórek

  • przygotowuje samodzielnie preparat mikroskopowy świeży z tkanki roślinnej
  • wymienia podstawowe elementy budowy komórki roślinnej i komórki bakteryjnej
  • odróżnia  komórkę roślinną od komórki zwierzęcej oraz komórki jądrowe od komórek bezjądrowych (bakteryjnych)
  • dokonuje obserwacji mikroskopowej  komórek roślinnych na preparacie świeżym z zachowaniem zasad mikroskopowania
  • określa funkcje podstawowych elementów budowy komórki roślinnej i komórki bakteryjnej

 

  • opisuje budowę komórki bakteryjnej
  • rozpoznaje podstawowe

elementy budowy komórki roślinnej i komórki bakteryjnej

 

  • porównuje komórki rośliną i zwierzęcą oraz komórki jądrową i bakteryjną, wskazując cechy umożliwiające rozróżnienie tych komórek

 

  • wyjaśnia związek elementów budowy komórki  roślinnej i komórki zwierzęcej z  ich funkcją

7. Podsumowanie
działu 1: Podstawy biologii. Struktura komórki

 

wszystkie wymagania z lekcji 1–6

Dział 2. CZYNNOŚCI ŻYCIOWE ORGANIZMÓW I SYSTEMATYKA ORGANIZMÓW. WIRUSY. BAKTERIE

8. Czynności życiowe organizmów

 

  • przedstawia czynności życiowe jako cechy właściwe tylko organizmom
  • krótko charakteryzuje podstawowe czynności życiowe organizmów (odżywianie się, oddychanie, wydalanie, wrażliwość na bodźce, wzrost i rozwój, ruch, rozmnażanie się)

 

  • określa, na czym polega rozmnażanie się płciowe i bezpłciowe

 

  • przedstawia rodzaje rozmnażania się bezpłciowego (podział, pączkowanie, fragmentację, przez zarodniki)

 

  • określa różnice między  rozmnażaniem się płciowym i rozmnażaniem się bezpłciowym

9. Odżywianie się organizmów. Fotosynteza

 

  • wyjaśnia, co to jest odżywianie się i jakie jest jego znaczenie w życiu organizmów
  • wyjaśnia, na czym polega samożywność i cudzożywność
  • wyjaśnia znaczenie fotosyntezy dla życia na Ziemi
  • dokonuje podziału organizmów cudzożywnych ze względu na rodzaj pobieranego pokarmu
  • wymienia substraty i produkty fotosyntezy
 

 

  • wyjaśnia, na czym polega  fotosynteza
  • określa warunki przebiegu fotosyntezy (w odniesieniu do światła i temperatury)

 

 

  • określa rolę chlorofilu w fotosyntezie (wiązanie energii słonecznej)
  • planuje doświadczenie wskazujące na wpływ wybranego czynnika na intensywność fotosyntezy
  • przeprowadza doświadczenie wskazujące na wpływ wybranego czynnika na intensywność fotosyntezy

 

10. Oddychanie organizmów

  • określa znaczenie procesów pozyskiwania energii dla organizmów (oddychanie tlenowe i fermentacja)
  • przedstawia oddychanie jako sposób uwalniania energii potrzebnej do życia
  • określa różnice między oddychaniem komórkowym a wymianą gazową
  • podaje przykłady zastosowania fermentacji w przemyśle i gospodarstwie domowym

 

  • zapisuje słownie równanie oddychania tlenowego, określając substraty, produkty oraz warunki przebiegu tego procesu
  • określa substraty i produkty fermentacji
  • planuje doświadczenie wykazujące, że podczas fermentacji drożdże wydzielają dwutlenek węgla
  • określa końcowe produkty fermentacji na podstawie przeprowadzonego doświadczenia
  • określa warunki przebiegu fermentacji

 

  • przeprowadza doświadczenie fermentacji u drożdży
  • porównuje oddychanie tlenowe z fermentacją pod kątem substratów, produktów, ilości uwalnianej energii i lokalizacji w komórce

 

11.Zasady klasyfikowania organizmów

  • określa, w jakim celu klasyfikuje się organizmy
  • określa, co to jest gatunek

 

  • wyjaśnia, co rozumiemy pod pojęciem oznaczanie organizmów
  • podaje przykład kryterium pomocnego w klasyfikacji
    • wykorzystuje prosty klucz do klasyfikowania organizmów z najbliższego otoczenia

 

  • klasyfikuje organizmy na podstawie przyjętego kryterium

 

  • konstruuje prosty dwudzielny klucz do oznaczania przykładowych organizmów

 

12. Systematyka organizmów. Przegląd królestw

 

  • określa, czym zajmuje się systematyka
  • podaje przykłady jednostek systematycznych
  • przedstawia zasady systemu klasyfikacji biologicznej
  • wymienia w kolejności główne  jednostki systematyczne królestwa zwierząt i królestwa roślin
    • wyjaśnia zastosowanie pojęcia „układ hierarchiczny” w odniesieniu do klasyfikacji organizmów
    • określa, jak tworzy się nazwę gatunkową (podwójne nazewnictwo)
    • podaje ogólną charakterystykę każdego z pięciu królestw organizmów, ze wskazaniem na istotne cechy różniące te królestwa
    • rozpoznaje organizmy z najbliższego otoczenia, posługując się prostym kluczem do ich oznaczania
    • przedstawia charakterystyczne cechy organizmów pozwalające przyporządkować je do jednego z królestw
       

13. Bakterie i wirusy

 

  • przedstawia znaczenie bakterii w życiu człowieka
  • podaje przykłady chorób bakteryjnych i wirusowych człowieka
    • przedstawia ogólne zasady  profilaktyki chorób bakteryjnych i chorób wirusowych

przedstawia znaczenie bakterii w przyrodzie

  • określa rozmiary bakterii i środowisko ich życia
  • rozróżnia formy komórek bakteryjnych (kuliste, pałeczkowate, przecinkowate i spiralne)
    • przedstawia drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób bakteryjnych  (gruźlica, borelioza, tężec, salmonelloza) i wirusowych (grypa, ospa, różyczka, świnka, odra, AIDS)

 

 

  • przedstawia czynności życiowe bakterii:

– sposoby odżywiania się bakterii:  cudzożywne (pasożyty, saprotrofy, symbionty) i samożywne

– sposoby oddychania (tlenowe i beztlenowe)

– rozmnażanie się (przez podział)

  • uzasadnia, dlaczego wirusów nie można zaklasyfikować do organizmów
  • wskazuje na związki pomiędzy  środowiskiem życia, czynnościami życiowych i znaczeniem bakterii

 

 

14. Podsumowanie

działu 2: Czynności życiowe organizmów i systematyka organizmów. Wirusy. Bakterie

wszystkie wymagania z lekcji 9–13

Dział 3. PROTISTY. GRZYBY. ROŚLINY ZARODNIKOWE

15. Protisty – charakterystyka, czynności życiowe

 

  • odróżnia protisty jedno- od wielokomórkowych
  • wymienia cechy umożliwiające zakwalifikowanie organizmu do protistów roślinnych oraz protistów zwierzęcych
  • zakłada hodowlę protistów zgodnie z podaną instrukcją
  • określa  środowisko i tryb życia protistów, podając przykłady organizmów

 

  • wyjaśnia, dlaczego euglena zielona jest nazywana organizmem zmiennożywnym

 

  • przedstawia wybrane czynności życiowe protistów (oddychanie, odżywianie się, rozmnażanie się)
  • wskazuje cechy grupy organizmów tworzących królestwo protistów
 

16. Przegląd protistów. Protisty chorobotwórcze

  • wskazuje elementy budowy protista wielokomórkowego na przykładzie morszczynu
  • przedstawia zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez protisty (toksoplazmoza, malaria)
  • podaje cechy plechowców
    • przedstawia czynności życiowe pantofelka
      • dokonuje obserwacji mikroskopowej protistów – budowy i sposobu poruszania się
      • przedstawia drogi zakażenia chorobami wywoływanymi przez protisty (toksoplazmoza, malaria)
      • wykazuje różnorodność budowy protistów (jednokomórkowe, wielokomórkowe) na wybranych przykładach
      • porównuje tryb życia i budowę protistów roślinopodobnych i zwierzęcych
       

17. Grzyby –różnorodność, budowa, czynności życiowe

  •  przedstawia różnorodność budowy grzybów (jednokomórkowe, wielokomórkowe)
  • wyjaśnia, dlaczego porosty określamy jako organizmy symbiotyczne
  • opisuje wybrane czynności życiowe grzybów (odżywianie się, oddychanie i rozmnażanie się)
  • wykazuje różnorodność budowy grzybów na wybranych przykładach
  • wskazuje cechy odróżniające grzyby od organizmów innych królestw
       

18. Grzyby –środowisko życia, i znaczenie

 

  • przedstawia, podając przykłady, pozytywne i negatywne znaczenie grzybów dla człowieka
  •  przedstawia środowiska życia grzybów, w tym grzybów porostowych
  • przedstawia znaczenie grzybów w przyrodzie
  • wyjaśnia, w jaki sposób można wykorzystać grzyby porostowe do oceny jakości powietrza
  •  wskazuje cechy umożliwiające zakwalifikowanie organizmu do grzybów
       

19. Budowa i różnorodność mchów

 

  • określa środowiska życia mchów
  • przeprowadza doświadczenie wykazujące zdolność mchów do chłonięcia wody, zgodnie z podaną instrukcją.
  • odróżnia mchy od innych roślin na rysunkach, fotografiach i okazach naturalnych
  • przedstawia znaczenie mchów w przyrodzie i życiu człowieka
  • przedstawia cechy budowy zewnętrznej płonnika
  • wyjaśnia, dlaczego torfowiec może gromadzić duże ilości wody
  • wymienia charakterystyczne cechy mchów pozwalające na ich identyfikację wśród nieznanych organizmów
       

20. Paprociowe, widłakowe i skrzypowe

 

  • wskazuje środowiska życia paprociowych, widłakowych i skrzypowych
  • opisuje znaczenie paprociowych, widłakowych i skrzypowych w przyrodzie
  • rozpoznaje przedstawicieli paprociowych, widłakowych i skrzypowych na rysunkach, fotografiach i okazach naturalnych
  • podaje charakterystyczne cechy paprociowych, widłakowych i skrzypowych
  • wskazuje podobieństwa i różnice między paprociami, skrzypami i widłakami
       

21. Podsumowanie

działu 3: Protisty. Grzyby. Rośliny zarodnikowe

 

 

wszystkie wymagania z lekcji 15–20

Dział 4. ROŚLINY NASIENNE. TKANKI I ORGANY ROŚLINNE

22. Budowa roślin. Tkanki roślinne

 

 

  • rozpoznaje na okazie żywym lub zielnikowym, na rycinie lub zdjęciu organy rośliny okrytonasiennej i określa ich podstawowe funkcje
  • dokonuje obserwacji mikroskopowej wybranych tkanek roślinnych

 

  • klasyfikuje tkanki roślinne
  • rozpoznaje na rysunku, zdjęciu, preparacie mikroskopowym, modelu tkankę okrywającą, miękiszową, przewodzącą, wzmacniającą

 

  • opisuje położenie tkanek twórczych i ich rolę we wzroście rośliny

 

 

  • wykazuje związek między budową a funkcjami tkanek okrywających, miękiszowych, przewodzących i wzmacniających

 

  • porównuje budowę zewnętrzną mchów, paprociowych, widłakowych i skrzypowych, nagonasiennych oraz okrytonasiennych, rozróżniając ich organy

 

23. Rośliny nagonasienne

  • przedstawia cechy budowy zewnętrznej rośliny nagonasiennej na przykładzie sosny

 

  • rozpoznaje rodzime gatunki nagonasiennych na podstawie pędów z szyszkami/szyszkojagodami i igłami
  • uzasadnia, jakie korzyści przyniosło roślinom wytworzenie nasion

 

  • identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela nagonasiennych na podstawie jego cech budowy zewnętrznej

 

  • wyjaśnia znaczenie nagonasiennych w przyrodzie i dla człowieka jako gatunków lasotwórczych

24. Cechy charakterystyczne i znaczenie okrytonasiennych

  • rozróżnia formy okrytonasiennych: drzewa, krzewy, krzewinki i rośliny zielne
  • uzasadnia, że życie człowieka nie byłoby możliwe bez roślin okrytonasiennych

 

  • rozpoznaje pospolite gatunki rodzimych drzew liściastych na podstawie pędów

 

  • identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela okrytonasiennych na podstawie jego cech budowy zewnętrznej
  • uzasadnia, że cechy roślin okrytonasiennych przyczyniły się do ich dominacji we florze świata

 

25. Korzeń i pęd  okrytonasiennych

  • opisuje budowę zewnętrzną korzenia, łodygi i liścia
  • rozpoznaje systemy korzeniowe – palowy i wiązkowy
  • określa funkcje poszczególnych stref budowy korzenia
  • uzasadnia, że budowa liścia stanowi przystosowanie do przeprowadzania fotosyntezy
    • opisuje modyfikacje korzeni, łodyg i liści jako adaptacje roślin okryto­nasiennych do życia w określonych środowiskach
       

26. Budowa kwiatu. Rozmnażanie się okrytonasiennych

 

  • rozróżnia  elementy budowy kwiatu rośliny okrytonasiennej
  • odróżnia zapylenie i zapłodnienie
  • określa rolę poszczególnych elementów budowy kwiatu
  • wyjaśnia, na czym polega rozmnażanie się wegetatywne roślin
  • wyjaśnia, na czym polega rozmnażanie się płciowe roślin
  • rozróżnia  i obserwuje sposoby rozmnażania się wegetatywnego roślin
 

 

  • wskazuje przykłady roślin użytkowych rozmnażanych wegetatywnie i sposobu, w jaki można je rozmnożyć
  • wyjaśnia, w jaki sposób powstają nasiona i owoce okrytonasiennych

 

27. Nasiona i owoce okrytonasiennych

 

  • podaje przykłady przystosowań w budowie owoców do rozprzestrzeniania się za pośrednictwem zwierząt, wiatru i wody
  • opisuje rolę poszczególnych części nasienia

 

  • opisuje przebieg kiełkowania nasion i warunki niezbędne do tego procesu
  • wykonuje doświadczenie sprawdzające wpływ wybranego czynnika na kiełkowanie nasion

 

  • planuje doświadczenie sprawdzające wpływ wybranego czynnika na kiełkowanie nasion

 

  • uzasadnia potrzebę przestrzegania procedur badawczych podczas obserwacji i doświadczeń  biologicznych

28. Posumowanie działu 4: Rośliny nasienne. Tkanki i organy roślinne

 

wszystkie wymagania z lekcji 22–27

 

 

 

Wymagania na poszczególne oceny z biologii

Klasa 6

Nr i temat lekcji

Wymagania podstawowe

Uczeń:

Wymagania ponadpodstawowe

Uczeń:

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

DZIAŁ 1. TKANKI ZWIERZĘCE. PARZYDEŁKOWCE, PŁAZIŃCE I NICIENIE

1. Ogólna

charakterystyka

zwierząt

podaje przykłady zwierząt żyjących w różnych środowiskach

wymienia charakterystyczne cechy zwierząt

wymienia główne grupy bezkręgowców i kręgowców

przedstawia najważniejsze cechy bezkręgowców i kręgowców

określa tryb życia wybranych przedstawicieli zwierząt

wykazuje związek symetrii ciała z trybem życia zwierząt

2. Tkanki zwierzęce – nabłonkowa i łączna

określa, co to jest tkanka

klasyfikuje tkanki zwierzęce

określa funkcje tkanki nabłonkowej i łącznej

przedstawia budowę tkanki nabłonkowej i łącznej

dokonuje obserwacji mikroskopowej tkanki nabłonkowej lub łącznej

wskazuje w budowie tkanki nabłonkowej i tkanek łącznych cechy adaptacyjne do pełnienia określonych funkcji

rozpoznaje tkankę nabłonkową, chrzęstną, kostną i krew

porównuje tkankę nabłonkową i łączną pod względem budowy, funkcji i położenia w organizmach zwierzęcych

3. Tkanki zwierzęce – mięśniowa i nerwowa

wymienia rodzaje tkanki mięśniowej i podaje ich funkcje

określa rolę tkanki nerwowej

przedstawia budowę neuronu

dokonuje obserwacji mikroskopowej tkanki mięśniowej lub nerwowej

wykazuje związek budowy tkanki mięśniowej z funkcją

wskazuje cechy adaptacyjne w budowie tkanki nerwowej do pełnionych funkcji

rozpoznaje tkanki mięśniowe i tkankę nerwową

porównuje tkankę mięśniową i nerwową pod względem budowy, funkcji i położenia w organizmach zwierzęcych

4. Charakterystyka,

przegląd i znaczenie

parzydełkowców

przedstawia środowiska i tryb życia parzydełkowców

wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do parzydełkowców

przedstawia znaczenie parzydełkowców w przyrodzie i dla człowieka

porównuje budowę i tryb życia polipa i meduzy

identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela parzydełkowców na podstawie charakterystycznych cech tej grupy zwierząt

określa sposoby rozmnażania się polipa oraz meduzy

krótko charakteryzuje stułbiopławy, krążkopławy i koralowce

5. Charakterystyka

płazińców. Płazińce

pasożytnicze

przedstawia środowiska i tryb życia płazińców

wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do płazińców

określa sposoby zarażenia się tasiemcem uzbrojonym i nieuzbrojonym oraz zasady profilaktyki

przedstawia znaczenie płazińców w przyrodzie i dla

człowieka

wykazuje przystosowania tasiemca uzbrojonego i nieuzbrojonego do pasożytniczego trybu życia

identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela płazińców na podstawie charakterystycznych

cech tej grupy zwierząt

prawidłowo stosuje określenia: żywiciel ostateczny, żywiciel pośredni, larwa

porównuje budowę, środowisko oraz tryb życia płazińców i parzydełkowców

6. Charakterystyka nicieni. Nicienie pasożytnicze

przedstawia środowiska i tryb życia nicieni

wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do nicieni

określa sposoby zarażenia się glistą, owsikiem i włośniem oraz zasady profilaktyki

przedstawia znaczenie nicieni w przyrodzie i dla człowieka

identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela nicieni na podstawie charakterystycznych cech tej grupy zwierząt

określa miejsce bytowania nicieni pasożytniczych (glista, owsik, włosień) w organizmie człowieka

porównuje budowę, środowisko i tryb życia nicieni i płazińców

7. Podsumowanie działu

• wszystkie wymagania z lekcji 1–6

DZIAŁ 2. PIERŚCIENICE, STAWONOGI, MIĘCZAKI

8. Charakterystyka

pierścienic

przedstawia środowiska i tryb życia pierścienic

określa znaczenie pierścienic w przyrodzie i dla człowieka

podaje główne cechy budowy zewnętrznej pierścienic

podaje różnice w budowie zewnętrznej dżdżownicy, pijawki i nereidy

wskazuje różnorodność w typie pierścienice mimo podobieństw w budowie zewnętrznej

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela pierścienic na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

określa związek między zaobserwowanymi różnicami w budowie pierścienic a środowiskiem i trybem życia

planuje doświadczenie, w którym można udowodnić wpływ dżdżownic na mieszanie gleby

9. Charakterystyka stawonogów. Skorupiaki

przedstawia środowiska i tryb życia stawonogów

określa znaczenie skorupiaków w przyrodzie i dla człowieka

podaje główne cechy budowy zewnętrznej stawonogów

wskazuje cechy umożliwiające skorupiakom opanowanie środowiska wodnego

przedstawia różnorodność budowy zewnętrznej skorupiaków

rozpoznaje stawonoga na podstawie cech budowy zewnętrznej

przedstawia czynności życiowe skorupiaków: poruszanie się, odżywianie się, oddychanie, rozmnażanie się

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela skorupiaków na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

określa związek między zaobserwowanymi różnicami w budowie skorupiaków ze środowiskiem i trybem życia

10. Owady – organizmy typowo lądowe

przedstawia środowiska i tryb życia owadów

określa znaczenie owadów w przyrodzie i dla człowieka (owady pożyteczne i owady szkodniki)

wymienia cechy umożliwiające owadom opanowanie środowiska lądowego oraz aktywny lot

przedstawia różnorodność budowy aparatów gębowych oraz odnóży owadów w odniesieniu do trybu życia i rodzaju pobieranego pokarmu

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela owadów na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

przedstawia czynności życiowe owadów: poruszanie się, odżywianie się, oddychanie, rozmnażanie się

porównuje dwa typy rozwoju złożonego – z przeobrażeniem zupełnym i niezupełnym

porównuje budowę zewnętrzną oraz czynności życiowe owadów i skorupiaków

11. Charakterystyka pajęczaków

przedstawia środowisko i tryb życia pajęczaków

określa znaczenie pajęczaków w przyrodzie i dla człowieka

podaje wspólne cechy budowy zewnętrznej pajęczaków

przedstawia różnorodność budowy zewnętrznej pajęczaków

przedstawia zdolność większości pajęczaków do wysnuwania nici i określa zastosowania tych nici

przedstawia czynności życiowe pajęczaków z uwzględnieniem odżywiania się, oddychania, rozmnażania się.

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela pajęczaków na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

porównuje budowę zewnętrzną oraz czynności życiowe pajęczaków, owadów i skorupiaków

12. Mięczaki. Charakterystyka ślimaków

wskazuje różnorodność środowisk zamieszkiwanych przez mięczaki

określa tryb życia ślimaków

przedstawia znaczenie ślimaków w przyrodzie i dla człowieka

podaje główne cechy budowy zewnętrznej mięczaków

przedstawia wspólne cechy budowy zewnętrznej ślimaków

wymienia cechy umożliwiające mięczakom opanowanie środowiska wodnego

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela ślimaków na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

przedstawia czynności życiowe ślimaków: poruszanie się, odżywianie się, oddychanie, rozmnażanie się

przedstawia różnorodność budowy zewnętrznej ślimaków, uwzględnia kształt nogi oraz obecność muszli

13. Małże i głowonogi – charakterystyka

przedstawia środowisko i tryb życia małży i głowonogów

określa znaczenie małży i głowonogów dla człowieka

przedstawia budowę zewnętrzną małży i głowonogów

wymienia cechy budowy zewnętrznej umożliwiające małżom i głowonogom przystosowanie do życia w środowisku wodnym

przedstawia różnorodność budowy głowonogów, uwzględnia liczbę ramion

klasyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela małży lub głowonogów na podstawie zaobserwowanych cech budowy zewnętrznej

przedstawia czynności życiowe małży i głowonogów: poruszanie się, odżywianie się, oddychanie, rozmnażanie się

porównuje budowę zewnętrzną i czynności życiowe małży, głowonogów oraz ślimaków

wymienia cechy ułatwiające głowonogom aktywne polowanie

14. Podsumowanie działu

• wszystkie wymagania z lekcji 8–13

Dział 3 RYBY, PŁAZY, GADY

15. Ryby – środowisko

życia i cechy budowy

wymienia gromady zwierząt zaliczanych do kręgowców

określa środowisko życia ryb

opisuje budowę zewnętrzną ryby

przedstawia charakterystyczne cechy kręgowców

podaje przykłady ryb kostnoszkieletowych i chrzęstnoszkieletowych oraz wskazuje różnicę w ich budowie

wyjaśnia, co to jest zmiennocieplność i określa ryby jako zwierzęta zmiennocieplne

przedstawia wspólne cechy ryb

uzasadnia przynależność ryb do kręgowców

wskazuje przystosowania ryb pod względem budowy i czynności życiowych do życia w wodzie

wyjaśnia funkcjonowanie pęcherza pławnego i skrzeli

16. Rozmnażanie się i rozwój. Różnorodność ryb

przedstawia sposób rozmnażania się i rozwój ryb

opisuje znaczenie ryb w przyrodzie i dla człowieka

podaje przykłady gatunków ryb chronionych w Polsce i uzasadnia potrzebę ich ochrony

podaje przykłady działań człowieka wpływających pozytywnie i negatywnie na różnorodność ryb

wykazuje, na wybranych przykładach, różnorodność budowy zewnętrznej ryb związanej z trybem życia

podaje różnice między jajorodnością a jajożyworodnością

wykazuje na wybranych przykładach różnorodność i jedność ryb w obrębie gromady

17. Płazy – środowisko życia i cechy budowy

wskazuje środowiska życia płazów

opisuje budowę zewnętrzną i tryb życia płazów

określa płazy jako zwierzęta zmiennocieplne

podaje przykłady płazów ogoniastych i bezogonowych

przedstawia wspólne cechy płazów

wykazuje związek budowy i czynności życiowych płazów ze środowiskiem wodno‑lądowym

wykazuje wpływ zmiennocieplności na zasięg występowania płazów

18. Rozmnażanie się i rozwój. Różnorodność płazów

przedstawia sposób rozmnażania się płazów

opisuje znaczenie płazów w przyrodzie i dla człowieka

podaje przykłady gatunków płazów chronionych w Polsce i uzasadnia potrzebę ich ochrony

opisuje etapy rozwoju płazów na przykładzie żaby

podaje przykłady działań człowieka wpływających pozytywnie i negatywnie na różnorodność płazów

wykazuje na wybranych przykładach różnorodność płazów pod względem budowy zewnętrznej i trybu życia

porównuje budowę zewnętrzną i tryb życia kijanki oraz postaci dorosłej żaby

19. Gady – środowisko życia i cechy budowy

wskazuje środowiska życia gadów

określa gady jako zwierzęta zmiennocieplne

opisuje budowę gadów na przykładzie jaszczurki

przedstawia wspólne cechy gadów

wskazuje przystosowania gadów pod względem budowy i czynności życiowych do życia na lądzie

wykazuje wpływ zmiennocieplności na zasięg występowania gadów

wymienia narządy zmysłów gadów i określa ich znaczenie w życiu na lądzie

wykazuje związek budowy i czynności życiowych gadów z życiem na lądzie

20. Rozmnażanie się i rozwój. Różnorodność gadów

przedstawia sposób rozmnażania się i rozwoju gadów

opisuje znaczenie gadów w przyrodzie i dla człowieka

określa gady jako owodniowce

wyjaśnia znaczenie gadów w przyrodzie i dla człowieka

podaje przykłady gatunków gadów chronionych w Polsce i uzasadnia potrzebę ich ochrony

podaje przykłady działań człowieka wpływających pozytywnie i negatywnie na różnorodność gadów

podaje funkcje poszczególnych błon płodowych w rozwoju gadów

wykazuje, na wybranych przykładach, różnorodność gadów pod względem budowy zewnętrznej i trybu życia

uzasadnia, że wytworzenie błon płodowych uniezależnia rozwój gadów od środowiska wodnego

21. Podsumowanie działu

• wszystkie wymagania z lekcji 15–20

DZIAŁ 4. PTAKI I SSAKI

22. Budowa ptaków. Przystosowania do lotu

przedstawia różnorodność środowisk życia ptaków

wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do ptaków

rozpoznaje przedstawicieli ptaków wśród innych zwierząt

identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela ptaków na podstawie obecności charakterystycznych cech tej grupy zwierząt

opisuje budowę i rolę pióra konturowego

określa, co to jest stałocieplność

opisuje przystosowania ptaków do lotu

porównuje pióro konturowe z puchowym pod względem budowy i funkcji

przestawia charakterystyczne cechy ptaków

określa znaczenie stałocieplności w opanowaniu przez ptaki różnych rejonów kuli ziemskiej

wykazuje związek budowy ptaka z przystosowaniem do lotu

23. Rozmnażanie się

i rozwój ptaków

określa typ zapłodnienia i formę rozrodu ptaków

odróżnia gniazdowniki od

zagniazdowników

określa, na czym polega jajorodność

rozpoznaje elementy budowy jaja

podaje przykłady zachowań ptaków w okresie godowym

określa rolę elementów budowy jaja w rozwoju zarodka

uzasadnia, dlaczego ptaki zaliczmy do owodniowców

określa rolę błon płodowych w rozwoju ptaków

24. Różnorodność

ptaków i ich

znaczenie

 

określa znaczenie ptaków w środowisku i dla człowieka

rozpoznaje pospolite ptaki w najbliższej okolicy

określa różnorodność ptaków pod względem rozmiarów i upierzenia

wymienia przykłady ptaków chronionych w Polsce oraz uzasadnia potrzebę ich ochrony

rozpoznaje pospolite ptaki żyjące w Polsce

przedstawia przykłady działań człowieka wpływających na różnorodność ptaków

wykazuje związek między budową dzioba a rodzajem pobieranego pokarmu

przyporządkowuje ptaki do grzebieniowych, bezgrzebieniowych i pingwinów

wskazuje przystosowania ptaków w budowie zewnętrznej do różnych środowisk i trybu życia

wykazuje, na wybranych przez siebie przykładach, różnorodność i jedność ptaków w obrębie gromady

25. Ssaki – ogólna

charakterystyka

przedstawia różnorodność środowisk życia ssaków

wymienia cechy w budowie zewnętrznej umożliwiające zakwalifikowanie organizmu do ssaków

rozpoznaje przedstawicieli ssaków wśród innych grup zwierząt

identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela ssaków na podstawie obecności charakterystycznych cech

wyróżnia różne rodzaje zębów ssaków i określa ich rolę

określa znaczenie skóry i jej wytworów w życiu ssaka

przedstawia charakterystyczne cechy ssaków

wyjaśnia znaczenie stałocieplności w opanowaniu przez ssaki różnych rejonów kuli ziemskiej

wskazuje przystosowania ssaka w budowie do środowiska lądowego

26. Rozmnażanie się i rozwój ssaków

wyjaśnia, co to znaczy, że ssaki są żyworodne

podaje przykłady ssaków łożyskowych, torbaczy i stekowców

odróżnia ssaki łożyskowe od stekowców i torbaczy

przestawia sposób rozmnażania się i rozwój ssaków łożyskowych

określa rolę łożyska w rozwoju zarodkowym ssaków

porównuje rozwój zarodkowy ssaków łożyskowych, stekowców i torbaczy

27. Różnorodność

ssaków i ich znaczenie

przedstawia znaczenie ssaków w środowisku oraz dla człowieka

rozpoznaje pospolite ssaki z najbliższej okolicy

wymienia przykłady gatunków ssaków chronionych w Polsce oraz uzasadnia potrzebę ich ochrony

rozpoznaje pospolite ssaki żyjące w Polsce

przedstawia przykłady działań człowieka wpływających na różnorodność ssaków

wykazuje związek budowy uzębienia ssaków ze sposobem odżywiania się i trybem życia

wskazuje przystosowania ssaków w budowie zewnętrznej do różnych środowisk i trybu życia

wykazuje, na wybranych przykładach, różnorodność i jedność ssaków w obrębie gromady

28. Posumowanie działu

• wszystkie wymagania z lekcji 22–27

             

 

 

Wymagania na poszczególne oceny z biologii

Klasa 7

Nr i temat lekcji

Wymagania podstawowe

Uczeń:

Wymagania ponadpodstawowe

Uczeń:

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

DZIAŁ 1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka. Skóra. Układ ruchu

1. Organizm człowieka jako zintegrowana całość

  • wymienia poziomy organizacji ciała człowieka
  • podaje przykłady narządów wchodzących w skład poszczególnych układów
  • określa funkcje poszczególnych układów narządów
  • wymienia rodzaje tkanek i lokalizuje je w ciele człowieka
  • opisuje hierarchiczną budowę organizmu człowieka na wybranym przykładzie układu narządów
  • opisuje budowę, funkcje i współdziałanie poszczególnych układów narządów
  • dostrzega znaczenie współdziałania narządów i układów narządów w prawidłowym funkcjonowaniu organizmów
       

2. Budowa i funkcje skóry

  • określa funkcje skóry
  • rozpoznaje elementy budowy skóry i wskazuje je na planszy
  • wyjaśnia, jaka jest rola naskórka i skóry właściwej
  • charakteryzuje warstwy skóry
  • opisuje termoregulacyjną funkcję skóry
  • planuje i przeprowadza doświadczenie, w którym rozróżnia obszary skóry bardziej wrażliwe na dotyk (opuszki palców) i mniej wrażliwe na dotyk (wierzch dłoni, przedramię)
  • określa związek budowy elementów skóry z pełnionymi przez skórę funkcjami
  • podaje argumenty świadczące o tym, że skóra jednocześnie oddziela organizm od środowiska i go z nim łączy
       

3. Choroby skóry oraz zasady ich profilaktyki

  • wymienia podstawowe zasady higieny skóry
  • podaje przykłady chorób skóry i opisuje ich objawy
  • opisuje stan zdrowej skóry
  • opisuje profilaktykę wybranych chorób skóry (grzybice skóry, czerniak)
  • uzasadnia konieczność konsultacji lekarskiej w przypadku rozpoznania niepokojących zmian na skórze
  • określa pozytywne i negatywne skutki opalania się
  • opisuje zmiany skórne określane jako trądzik młodzieńczy
  • określa związek nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV ze zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby nowotworowej skóry
       

4. Budowa i funkcje szkieletu

  • wymienia podstawowe funkcje szkieletu (ochrona i część układu ruchu)
  • wskazuje położenie czaszki, kręgosłupa, klatki piersiowej i kończyn w swoim ciele lub na modelu
  • określa udział szkieletu w krwiotworzeniu i magazynowaniu wapnia
  • rozróżnia szkielet osiowy i kończyn
  • wykazuje związek budowy tkanki chrzęstnej i kostnej z pełnionymi funkcjami
  • wskazuje poszczególne kości kończyn i obręczy oraz odcinki kręgosłupa w swoim ciele lub na modelu
  • wskazuje kości mózgoczaszki i trzewioczaszki w swoim ciele lub na modelu
  • wykazuje związek między budową kręgosłupa, a jego funkcjami
       

5. Związek budowy kości z pełnioną funkcją

  • określa czynniki sprzyjające prawidłowemu stanowi kości
  • wykazuje związek e